Inhoud training
De training Loyaliteitsverstrikking bij kinderen in conflictscheidingen richt zich op het vergroten van kennis, bewustzijn en professioneel handelingsvermogen van jeugd- en gezinsprofessionals die werken met kinderen en gezinnen in complexe scheidingssituaties. Centraal staat het begrip loyaliteitsverstrikking: een situatie waarin kinderen klem komen te zitten tussen strijdende ouders, vaak met schadelijke psychologische en relationele gevolgen. Vanuit een systemisch perspectief worden professionals getraind in het herkennen van deze dynamiek, het begrijpen van de onderliggende patronen en het methodisch handelen ten behoeve van het kind en diens positie in het gezin.
De training is opgebouwd aan de hand van de methodiek Kinderen uit de Knel van Justine van Lawick en Margreet Visser (2019), en biedt een verdiepte theoretische basis over de kenmerken van conflictscheidingen, de ontwikkelingsimpact op kinderen en de rol van professionals in het ontstaan én de doorbreking van strijdpatronen. Thema’s als destructieve interactie, parentificatie, triangulatie en demonisering worden besproken en geplaatst in relatie tot overlevingsstrategieën
van kinderen. Deelnemers leren deze begrippen niet enkel als theoretisch concept, maar als leidraad voor observatie, analyse en gesprek in de praktijk.
Een belangrijk inhoudelijk onderdeel vormt de professionele attitude en positionering van de jeugdprofessional in het spanningsveld tussen ouders, kind en netwerk. Aan de hand van de zogeheten ‘keystones’ uit de methodiek (zoals presentie, meervoudige partijdigheid, niet-veroordelend luisteren, structurerend optreden en hoopvol blijven) reflecteren deelnemers op hun eigen houding, kwetsbaarheid en invloed. Dit draagt bij aan het vergroten van zelfbewustzijn en het versterken van een ethisch verankerde beroepshouding die ook in conflictsituaties overeind blijft.
Naast theoretische verdieping biedt de training ruimte voor vaardigheidsoefening en systemisch denken in actie. Deelnemers leren metaforen toepassen in kindgesprekken, voeren rollenspellen met ouders waarbij strijd en verlies centraal staan, en oefenen met het positioneren in de zogeheten ‘tussenruimte’ – de plek waarin erkenning, herstel en beweging kunnen ontstaan. Daarbij is er aandacht voor het balanceren tussen nabijheid en begrenzing, en voor het zichtbaar maken van het kindperspectief binnen loyaliteitsdilemma’s.
De inhoud van de training is expliciet verbonden aan de ontwikkeling van reflectieve, handelingsbekwame en ethisch sensitieve professionals. Door te werken met eigen casuïstiek waarin geraakt-zijn een rol speelde, wordt de brug geslagen tussen theorie en praktijk. De training nodigt uit tot professioneel zelfonderzoek, maar biedt tegelijkertijd concrete handvatten voor gespreksvoering, analyse en interventie binnen conflictscheidingen. Hiermee draagt de training niet alleen bij aan inhoudelijke kennisontwikkeling, maar ook aan versterking van attitude, positionering en systemisch bewustzijn van de jeugd- en gezinsprofessional.
Accreditaties
Deze training is door het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) geaccrediteerd voor het opleidingstraject van jeugdzorgwerkers en jeugd- en gezinsprofessionals en is toegekend voor 11,20 accreditatiepunten.
Doelgroep
Deze training is bedoeld voor jeugd- en gezinsprofessionals met een hbo-diploma en een geldige SKJ-registratie, die werkzaam zijn binnen de jeugdhulp, jeugdbescherming of aanverwante werkvelden. De training is relevant voor onder andere maatschappelijk werkers, jeugd- en gezinscoaches, (jeugd)verpleegkundigen, ambulant hulpverleners, jeugdbeschermers, gezinsvoogden, gezinshuisouders, jongerenwerkers, medewerkers in wijkteams, pleegzorgmedewerkers en professionals binnen residentiële en semi-residentiële voorzieningen.
De training is geschikt voor zowel beginnende als ervaren professionals die hun handelingsbekwaamheid willen verdiepen of verbreden. Ook professionals die werken in multidisciplinaire teams of netwerkgerichte contexten vinden in deze scholing praktische handvatten die direct toepasbaar zijn in hun dagelijkse praktijk. De aangereikte inzichten en werkwijzen zijn methodisch verantwoord, veilig inzetbaar en sluiten aan bij het samenwerken met ouders, collega’s en ketenpartners binnen het hulpverleningsproces.
Professionele ontwikkeling van de deelnemer draagt hiermee niet alleen bij aan duurzame inzetbaarheid, maar vormt tevens een krachtige versterking van de continuïteit, kwaliteit en veiligheid van de hulpverlening aan jongeren en gezinnen.
Doelstellingen
Na afronding van deze training:
- Begrijpt de deelnemer de dynamiek van loyaliteitsverstrikking bij kinderen in conflictscheidingen, en kan hij of zij deze analyseren in termen van psychologische, relationele en gedragsmatige gevolgen voor het kind.
- Is de deelnemer in staat om signalen van loyaliteitsconflict bij kinderen te herkennen, te duiden en te plaatsen binnen de bredere context van het gezin, het sociaal netwerk en de betrokken hulpverlening.
- Is de deelnemer in staat om de eigen professionele attitude systematisch te onderzoeken en kritisch te positioneren, met expliciete aandacht voor meervoudige partijdigheid, presentie en ethisch handelen in complexe scheidingssituaties.
- Kan de deelnemer systemische patronen van strijd, demonisering en kwetsuren binnen gezinnen in kaart brengen, en deze verbinden aan overlevingsmechanismen, relationele dynamieken en destructieve interacties tussen ouders, kinderen en het netwerk.
Werkwijze
De training hanteert een afwisselende, systematisch opgebouwde en didactisch onderbouwde werkwijze, waarin theoretische verdieping, professionele reflectie en praktijkgerichte toepassing met elkaar worden verweven. Deelnemers worden
zowel cognitief als persoonlijk-professioneel geactiveerd om nieuwe inzichten direct te relateren aan hun eigen beroepspraktijk.
De volgende leeractiviteiten worden ingezet:
- Voorbereidende opdracht (zelfstudie): Deelnemers beschrijven voorafgaand aan de training een eigen praktijkcasus waarin zij als professional persoonlijk geraakt werden. Deze casus vormt een reflectief en betekenisvol uitgangspunt binnen het programma.
- Plenaire kennisoverdracht: De kernconcepten uit de methodiek Kinderen uit de Knel worden gestructureerd en onderbouwd aangeboden, waaronder de systemische duiding van conflictscheidingen, de keystones in professionele attitude, en de impact van loyaliteitsverstrikking op kinderen en het gezinssysteem.
- Interactieve opdrachten: In tweetallen of kleine groepen werken deelnemers aan verdiepende reflectieopdrachten, waarbij zij hun professionele houding, positionering en handelingsrepertoire analyseren in het licht van complexe scheidingsdynamieken.
- Casuïstiekbespreking en intervisie: Aan de hand van eigen of ingebrachte casuïstiek worden systemische patronen, machtsverhoudingen en ethische dilemma’s onderzocht. Hierbij wordt gewerkt met intervisievragen die de kritische reflectie bevorderen.
- Rollenspellen en vaardigheidstraining: Deelnemers oefenen met gesprekken met ouders en kinderen, waaronder het hanteren van metaforen, het positioneren binnen loyaliteitsverstrikking en het professioneel omgaan met persoonlijke geraakt-zijn.
- Individuele reflectie: Zowel tijdens als na de training is er ruimte voor diepgaande persoonlijke reflectie. De training sluit af met een schriftelijke eindopdracht waarin het individuele leerproces, de professionele inzichten en de vertaling naar de eigen praktijk centraal staan.
Deze blended en inhoudsrijke werkwijze bevordert de ontwikkeling van systemisch denken, professionele positionering en handelingsbekwaamheid binnen de context van conflictscheidingen. De training draagt bi
professioneel bewustzijn en een verdiepte begeleidingsstijl, ingebed in de dagelijkse praktijk van jeugd- en gezinsprofessionals.
Literatuurlijst
-
Van Lawick, J., & Visser, M. (2019). Kinderen uit de knel: Een interventie voor ouders, kinderen en hun netwerk bij conflicten na scheiding (3e druk). Uitgeverij SWP.
-
Judex.nl. (z.d.). Loyaliteitsconflicten bij kinderen met gescheiden ouders.
-
Zorg bij Echtscheiding. (2021). Hoe zit het met de loyaliteiten?
-
Bestegoedmediation.nl. (z.d.). Scheiding en loyaliteitsconflict bij kinderen.
-
Psychiatric Times. (2015). Children of high-conflict divorce face many challenges.
-
Eltern-Kind-Entfremdung.ch. (z.d.). Loyalty conflicts and parental alienation.
-
Nederlands Jeugdinstituut. (2021). Richtlijn scheiding en problemen van jeugdigen. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut.
-
Nederlands Jeugdinstituut. (z.d.). Richtlijn ouderschap na scheiding. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut.
-
Tijdschrift voor Jeugd en Kinderrechten. (jaargang onbekend). Juridisch ouderschap versus relationeel ouderschap. Utrecht: Stichting Tijdschrift voor Jeugd en Kinderrechten.
-
Trimbos-instituut. (z.d.). Stress en trauma bij kinderen in conflictueuze gezinssituaties. Utrecht: Trimbos-instituut.
-
Van den Berg, T. (2016). Praten met kinderen en jongeren over scheiding. Uitgeverij SWP.
-
Groenhuijsen, L. A. (2014). Ouderschapsplan: De vele gezichten van het belang van het kind (2e druk). Uitgeverij SWP. ISBN 978-90-6665-734-2
-
Groenhuijsen, L. (2008). En ze leefden nog lang en gelukkig: Kinderen en echtscheiding (Ouders Online-reeks; herziene druk, ca. 190 pp.). Uitgeverij SWP. ISBN 978-90-6665-932-2