Inhoud training
De training Werken vanuit verbinding in de jeugdzorg is ontwikkeld voor jeugd- en gezinsprofessionals die hun professionele relatievaardigheden willen versterken in het contact met jongeren en gezinnen. Binnen de jeugdhulpverlening vormt een betrouwbare werkrelatie een essentieel fundament voor effectieve hulp. Deze training biedt deelnemers concrete handvatten om op een authentieke en methodisch onderbouwde manier verbinding aan te gaan, ook in situaties waarin sprake is van wantrouwen, weerstand of complexe gezinsdynamiek. Deze training reikt deelnemers concrete handvatten aan om, ook onder druk, vanuit menselijkheid én methodiek duurzame werkrelaties op te bouwen met jeugdigen en hun netwerk.
Gedurende de training maken deelnemers kennis met de methodiek van Steunend Relationeel Handelen (SRH), waarin vier kernhandelingen centraal staan: verbinden, verstaan, verzekeren en versterken. Deze kernhandelingen vormen het fundament voor relationeel vakmanschap in de jeugdhulp en worden in de training gekoppeld aan gespreksvoering, positionering en methodisch werken. Ook wordt stilgestaan bij de Zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan) en de Cirkel van gedragsverandering (Prochaska & DiClemente) als onderliggende theoretische kaders.
De training is praktijkgericht opgebouwd en bevat interactieve werkvormen zoals reflectieopdrachten, duo-oefeningen, netwerkverkenning en rollenspellen. Deelnemers brengen eigen praktijksituaties in en oefenen met verbindende communicatievaardigheden zoals actief luisteren, empathisch bevragen en socratische dialoog. Hiermee wordt zowel het relationeel bewustzijn als het professioneel handelen versterkt. De training sluit hiermee aan op recente ontwikkelingen binnen de jeugdzorg waarin relationele afstemming, samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid centraal staan.
Daarnaast is er aandacht voor de balans tussen professionele nabijheid en distantie. In het werken vanuit verbinding is het cruciaal dat de professional zicht heeft op persoonlijke grenzen, drijfveren en triggers.
Vanuit deze zelfkennis kunnen deelnemers leren hoe zij met betrokkenheid én begrenzing duurzaam in verbinding blijven met jongeren en gezinnen, ook wanneer het spannend of ingewikkeld wordt.
Na afronding van de training zijn deelnemers in staat om vanuit verbinding een professionele samenwerkingsrelatie op te bouwen met jeugdigen en hun netwerk, een relatie die als fundament dient voor effectieve hulpverlening. Met meer vakmanschap, zelfreflectie en vertrouwen kunnen zij duurzame werkrelaties vormgeven, ook in complexe of kwetsbare situaties. Deelnemers beschikken over actuele theoretische inzichten, methodische handvatten en communicatieve vaardigheden die direct toepasbaar zijn binnen de context van de jeugdzorg.
Accreditaties
Deze training is door het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) geaccrediteerd voor het opleidingstraject van jeugdzorgwerkers en jeugd- en gezinsprofessionals en is toegekend voor 11,20 accreditatiepunten.
Doelgroep
Deze cursus is bedoeld voor jeugd- en gezinsprofessionals met een hbo-diploma en een geldige SKJ-registratie die werkzaam zijn binnen de jeugdhulp of jeugdbescherming. Denk hierbij aan maatschappelijk werkers, jeugd- en gezinscoaches, (jeugd)verpleegkundigen, ambulant begeleiders, gezinshuisouders, medewerkers in wijkteams, pleegzorg of residentiële voorzieningen.
De cursus is geschikt voor zowel beginnende als ervaren professionals die hun handelingsbekwaamheid willen vergroten binnen de begeleiding en ondersteuning van jongeren. Ook professionals die werken in multidisciplinaire of netwerkgerichte contexten vinden in deze cursus praktische handvatten die direct toepasbaar zijn in de dagelijkse praktijk. Methodisch, veilig en in samenwerking met ouders, begeleiders en ketenpartners te integreren in het hulpverleningsproces.
Doelstellingen
Na afronding van deze training:
- Begrijpt de deelnemer de theoretische uitgangspunten en methodiek van Steunend Relationeel Handelen (SRH), inclusief de vier kernhandelingen (verbinden, verstaan, verzekeren, versterken), en kan deze methodiek plaatsen binnen het bredere kader van relationele en herstelgerichte jeugdzorg.
- Is de deelnemer in staat om methodisch en systematisch te reflecteren op de eigen professionele houding, waarbij inzicht wordt ontwikkeld in persoonlijke triggers, grensbewaking, hechtingsstijl en het balanceren tussen professionele nabijheid en distantie.
- Kan de deelnemer de gespreksvaardigheden toepassen die verbinding bevorderen, waaronder actief luisteren, empathisch bevragen en het socratisch dialoog, met als doel duurzame werkrelaties op te bouwen binnen complexe gezinssystemen.
- Kan de deelnemer weerstand herkennen als signaal van onderliggende behoeften en deze methodisch analyseren en reduceren, met inzet van SRH-communicatievormen die gericht zijn op herstel van vertrouwen en versterking van de werkrelatie.
- Is de deelnemer in staat om het netwerk van de jeugdige systematisch te betrekken, met behulp van tools zoals de levenslijn en netwerkkaart, om co-creatie, gedeeld perspectief en duurzame samenwerking in te bedden in de begeleiding.
- Kan de deelnemer cliënten begeleiden op basis van motivatie en veranderbereidheid, met gebruik van de Cirkel van gedragsverandering (Prochaska & DiClemente) en de Zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan), afgestemd op de basisbehoeften autonomie, competentie en verbondenheid.
Werkwijze
De training Werken vanuit verbinding in de jeugdzorg is didactisch opgebouwd als een blended leertraject, waarin een voorbereidende zelfstudiefase wordt gecombineerd met een intensieve fysieke bijeenkomst. Deze opzet sluit aan bij de principes van post-hbo-nascholing voor jeugd- en gezinsprofessionals en bevordert zowel kennisontwikkeling, reflectief vermogen als handelingsbekwaamheid.
De didactische werkwijze is ervaringsgericht en methodisch onderbouwd. Er wordt gewerkt aan het versterken van relationeel vakmanschap door theorie en praktijk doelgericht te integreren. Deelnemers worden geactiveerd op cognitief, emotioneel en gedragsmatig niveau, met ruimte voor zelfonderzoek, interprofessionele uitwisseling en praktische toepassing.
De volgende leeractiviteiten worden ingezet:
- Voorbereidende opdracht (zelfstudie): Deelnemers reflecteren voorafgaand aan de bijeenkomst op hun eigen werkhouding en relationele sensitiviteit aan de hand van wetenschappelijk onderbouwde reflectievragen. Daarnaast bestuderen zij geselecteerde hoofdstukken uit het praktijkboek Steunend Relationeel Handelen (Den Hollander & Wilken, 2020).
- Plenaire kennisoverdracht: Tijdens de fysieke bijeenkomst worden theoretische kaders behandeld, waaronder de methodiek van SRH (met de vier kernhandelingen), de Zelfdeterminatietheorie en de Cirkel van gedragsverandering. De trainer verbindt deze kaders aan herkenbare praktijksituaties uit de jeugdhulpverlening.
- Interactieve opdrachten: Door het inzetten van werkvormen zoals de levenslijn, netwerkkaart en socratische dialoog verdiepen deelnemers hun bewustzijn van eigen professionele houding, triggers en communicatiepatronen. Er is aandacht voor relationele afstemming en begrenzing.
- Casuïstiekbespreking en intervisie: Deelnemers brengen eigen casussen in en reflecteren in subgroepen op de professionele rol, het relationele proces en mogelijke handelingsstrategieën bij weerstand of complexe dynamieken.
- Rollenspellen en vaardigheidstraining: Gespreksvaardigheden zoals actief luisteren, empathisch doorvragen en het herkennen van weerstand worden geoefend in realistische simulaties. Feedback en observatie bevorderen leertransfer naar de praktijk.
- Individuele reflectie: Tijdens en na de training werken deelnemers aan een schriftelijk reflectieverslag waarin zij hun leerproces, inzichten en concrete toepassing binnen de praktijk beschrijven. Deze opdracht vormt tevens de toetsingsvorm van de training.
Deze blended, gevarieerde en systematisch opgebouwde werkwijze draagt bij aan de competentieontwikkeling van de jeugd- en gezinsprofessionals. De inzet van afwisselende, didactisch onderbouwde leeractiviteiten is erop gericht dat deelnemers niet alleen theoretisch inzicht verwerven, maar ook daadwerkelijk methodischer, bewuster en empathischer leren handelen binnen complexe jeugdzorgcontexten. De training is daarmee gericht op directe toepasbaarheid in de praktijk én op duurzame professionalisering.
Literatuurlijst
- Den Hollander, D. & Wilken, J.P. (2020, derde druk 2022). Werken in Verbinding. Praktijkboek Steunend Relationeel Handelen. Amsterdam: SWP.
- Kenniswerkplaats Jeugd Friesland. (z.d.). Levenslijn-tool [Online tool]. Geraadpleegd op 8 juli 2025, van https://awtjf.nl/tools-voor-professionals/levenslijn/
- Koomen, H. (2023). Professionele pedagogische en hulpverleningsrelaties vragen meer dan een warm hart. Jeugd in Ontwikkeling.
- Prochaska, J. O., & DiClemente, C. C. (1982). Transtheoretical therapy: Toward a more integrative model of change. Psychotherapy: Theory, Research & Practice, 19(3), 276–288. https://doi.org/10.1037/h0088437
- Richtlijnen Jeugdhulp & Jeugdbescherming. (z.d.). Richtlijn problematische gehechtheid – Kernaanbevelingen. Geraadpleegd op 8 juli 2025, van https://www.richtlijnenjeugdhulp.nl/problematische-gehechtheid/kernaanbevelingen
- Richtlijnen Jeugdhulp & Jeugdbescherming. (z.d.). Richtlijn traumagerelateerde problemen – Introductie. Geraadpleegd op 8 juli 2025, van https://www.richtlijnenjeugdhulp.nl/traumagerelateerde-problemen/introductie
- Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
- Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve Therapie. (z.d.). Socratisch gesprek [Video]. Geraadpleegd op 7 juli 2025, van https://www.vgct.nl/kennis/socratisch-gesprek/