Werken vanuit verbinding in het sociaal domein

Accreditaties

Deze training is door het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) geaccrediteerd voor het opleidingstraject van jeugdzorgwerkers en jeugd- en gezinsprofessionals en is toegekend voor 11,20 accreditatiepunten.

Doelgroep

Deze training is bedoeld voor jeugd- en gezinsprofessionals met een hbo-diploma en een geldige SKJ-registratie, die werkzaam zijn binnen de jeugdhulp, jeugdbescherming of aanverwante werkvelden. De training is relevant voor onder andere maatschappelijk werkers, jeugd- en gezinscoaches, (jeugd)verpleegkundigen, ambulant hulpverleners, jeugdbeschermers, gezinsvoogden, gezinshuisouders, jongerenwerkers, medewerkers in wijkteams, pleegzorgmedewerkers en professionals binnen residentiële en semi-residentiële voorzieningen.

De training is geschikt voor zowel beginnende als ervaren professionals die hun handelingsbekwaamheid willen verdiepen of verbreden. Ook professionals die werken in multidisciplinaire teams of netwerkgerichte contexten vinden in deze scholing praktische handvatten die direct toepasbaar zijn in hun dagelijkse praktijk. De aangereikte inzichten en werkwijzen zijn methodisch verantwoord, veilig inzetbaar en sluiten aan bij het samenwerken met ouders, collega’s en ketenpartners binnen het hulpverleningsproces.

Professionele ontwikkeling van de deelnemer draagt hiermee niet alleen bij aan duurzame inzetbaarheid, maar vormt tevens een krachtige versterking van de continuïteit, kwaliteit en veiligheid van de hulpverlening aan jongeren en gezinnen.

Doelstellingen

• 1. Deelnemers handelen methodisch in het sociaal domein
  • De deelnemer herkent en benoemt de vier fasen van methodisch werken (startfase, onderzoeksfase, actiefase, afrondingsfase).
  • De deelnemer past deze fasen toe binnen het eigen casusgericht handelen.
  • De deelnemer onderbouwt het eigen professioneel handelen met behulp van methodisch denken en systematiek.
• 2. Deelnemers reflecteren op hun professionele houding en kernwaarden
  • De deelnemer herkent eigen kernwaarden en opvattingen en benoemt hoe deze het professioneel handelen beïnvloeden.
  • De deelnemer oefent met het kritisch onderscheiden van persoonlijke normen versus professioneel ethisch handelen.
  • De deelnemer reflecteert op eigen gedrag tijdens gesprekken met inwoners/gezinnen (zelfreflectie en intervisie).
• 3. Deelnemers vergroten hun communicatieve vaardigheden vanuit verbinding
  • De deelnemer voert (rollenspel)gesprekken met inwoners volgens technieken als ORBS, LSD en motiverende gespreksvoering.
  • De deelnemer toont in gesprekken bewust professioneel gedrag: empathie, grenzen stellen, doorvragen, reflectief luisteren.
  • De deelnemer herkent spanningen in verbinding (bijv. door trauma, weerstand of verschillende belangen) en benoemt manieren om hiermee om te gaan.
• 4. Deelnemers versterken hun handelingsrepertoire in complexe situaties
  • De deelnemer oefent met het bespreken van moeilijke thema’s zoals opschaling, onveiligheid of stagnatie in hulpverlening.
  • De deelnemer ontwikkelt handelingsalternatieven op basis van praktijkcasussen (rollenspel en reflectie).
  • De deelnemer benoemt zijn/haar rol binnen het samenwerkingsnetwerk en maakt afspraken over communicatie en verantwoordelijkheden.
• 5. Deelnemers werken integraal samen binnen het sociaal domein
  • De deelnemer benoemt relevante samenwerkingspartners en hun rol binnen de keten.
  • De deelnemer herkent hoe verbinding, communicatie en gedeelde doelen bijdragen aan effectieve samenwerking.
  • De deelnemer formuleert randvoorwaarden voor goede samenwerking (vertrouwen, rolverdeling, afstemming).

Werkwijze

In deze training nemen we deelnemers stap voor stap mee in het professioneel handelen binnen het sociaal domein. We creëren een leeromgeving waarin praktijk en reflectie hand in hand gaan. Gedurende de trainingsdag of -dagen staat het ervaren, oefenen en onderzoeken van de eigen beroepshouding centraal.

We starten met een gezamenlijke kennismaking, waarin deelnemers kort hun achtergrond en leervragen delen. Dit zorgt voor een veilige setting en legt de basis voor leren vanuit verbinding. Daarna maken we kennis met het methodisch kader dat centraal staat: de vier fasen van methodisch werken (startfase, onderzoeksfase, actiefase, afrondingsfase). Deze structuur biedt houvast voor het verdere programma.

Aan de hand van herkenbare situaties uit het sociaal domein (bijv. contact met kwetsbare inwoners, samenwerking met collega’s, of het voeren van moeilijke gesprekken) worden verschillende thema’s uitgediept. Denk aan professionele afstand en nabijheid, omgaan met weerstand, het belang van verbinding en het effect van eigen kernwaarden op het contact met de inwoner.

We werken actief met praktijkgerichte werkvormen zoals:

• Persoonlijke reflectie-oefeningen: over je kernwaarden, opvattingen en professionele grenzen;
• Rollenspellen: waarin deelnemers eigen casussen inbrengen, met rollen voor hulpverlener, inwoner en observator;
• Intervisiemomenten: waarin deelnemers elkaar feedback geven vanuit een methodisch en verbindend perspectief;
• Groepsgesprekken: over samenwerken, dilemma’s en communicatie met partners in het sociaal domein.

Gedurende de training staan openheid, nieuwsgierigheid en ervarend leren centraal. We stimuleren deelnemers om te oefenen met nieuw gedrag, stil te staan bij hun automatische reacties, en deze te onderzoeken zonder oordeel. De trainer ondersteunt dit leerproces met verdiepende vragen, theoretische kaders en praktische tools (zoals gesprekstechnieken, reflectiemodellen en het balansmodel).

De training sluit af met een reflectie op het eigen leerproces. Wat heb je ontdekt over jezelf als professional? Welke inzichten neem je mee naar de praktijk? Welke stap wil je zetten in je verdere ontwikkeling?

Door deze ervaringsgerichte werkwijze ontstaat niet alleen kennis, maar vooral inzicht, bewustwording en versterking van het professioneel handelen in het sociaal domein.

De volgende leeractiviteiten worden ingezet:

Voorbereidende opdracht (zelfstudie): Voorafgaand aan de training worden deelnemers gevraagd om een reflectieopdrachten uit te voeren. De oefeningen helpen om eigen ervaringen, netwerken en behoeften te onderzoeken, en vormen de basis voor actieve deelname tijdens de trainingsbijeenkomsten. Daarnaast bestuderen zij geselecteerde hoofdstukken uit het Basisboek methodisch werken in het sociaal domein (Barbera Buijten, 2023).

Interactieve opdrachten: Tijdens de training worden activerende opdrachten ingezet om deelnemers aan het denken te zetten, zoals het verkennen van persoonlijke kernwaarden, het analyseren van dilemma’s of het samenstellen van een sociaal netwerkdiagram.

Casuïstiekbespreking en intervisie: Deelnemers brengen praktijkervaringen in, die groepsgewijs worden besproken met behulp van gestructureerde intervisiemethoden (zoals de incidentmethode of STARR). Ze leren van elkaars perspectieven en oefenen in methodisch redeneren.

Rollenspellen en vaardigheidstraining: Met behulp van realistische praktijksituaties oefenen deelnemers gesprekken in een veilige leeromgeving. Rollen zijn verdeeld over hulpverlener, cliënt/inwoner en observator. De trainer geeft gerichte feedback op houding, gesprekstechniek en professioneel gedrag.

• Individuele reflectie: Gedurende de training reflecteren deelnemers op hun gedrag, keuzes en persoonlijke leerpunten. Reflectievragen zijn gebaseerd op modellen zoals Korthagen of STARR. Er wordt nadruk gelegd op het herkennen van eigen waarden, triggers en professionele rol.

Deze blended, gevarieerde en systematisch opgebouwde werkwijze draagt bij aan de competentieontwikkeling van de jeugd- en gezinsprofessionals. De inzet van afwisselende, didactisch onderbouwde leeractiviteiten is erop gericht dat deelnemers niet alleen theoretisch inzicht verwerven, maar ook daadwerkelijk methodisch, bewust en empathisch leren handelen binnen complexe jeugdzorgcontexten. De training is daarmee gericht op directe toepasbaarheid in de praktijk én op duurzame professionalisering.

Literatuurlijst

• Buijten, B. (2023). Basisboek methodisch werken in het sociaal domein. Bussum: Coutinho.

• Van der Laan, M., & Plaisier, L. (2021). Verbinden als vak: Relatiegericht werken in het sociaal domein. Amsterdam: SWP.

• Baartman, E., & Kalverboer, M. (2019). Het verhaal achter gedrag: Werken met een traumasensitieve bril. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

• Nederlands Jeugdinstituut. (2022). Samenwerken met gezinnen: Balans tussen nabijheid en begrenzing. Geraadpleegd op https://www.nji.nl

• Nederlands Jeugdinstituut. (z.j.). Samenwerken met ouders en jeugdigen Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut. Geraadpleegd op 25-07-2025 https://www.richtlijnenjeugdhulp.nl

• Nederlands Jeugdinstituut. (z.j.). Besluitvorming in de jeugdhulp, Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut. Geraadpleegd op 25-07-2025 https://www.richtlijnenjeugdhulp.nl

• Nederlands Jeugdinstituut. (z.j.). Traumasensitief werken, Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut. Geraadpleegd op 25-07-2025 https://www.richtlijnenjeugdhulp.nl

• KNMG. (2021). Handreiking moreel beraad voor professionals in het sociaal domein. Utrecht: Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG). Geraadpleegd op 25-07-2025: https://www.knmg.nl/advies-richtlijnen/dossiers/handreiking-moreel-beraad.htm